കമ്പനീസ് ആക്ട് 2013-ലെ വ്യവസ്ഥകൾ പ്രകാരം ഒരു കമ്പനിയുടെ പ്രോസ്പെക്ടസിനെക്കുറിച്ചും (Prospectus) ഓഹരി വിതരണത്തെക്കുറിച്ചും (Allotment) വിശദീകരിക്കുന്ന ലേഖനം താഴെ നൽകുന്നു:
പ്രോസ്പെക്ടസും ഓഹരി വിതരണവും: കമ്പനീസ് ആക്ട് 2013 പ്രകാരം
ഒരു കമ്പനിയുടെ സാമ്പത്തിക നിലവാരവും ലക്ഷ്യങ്ങളും പൊതുജനങ്ങൾക്ക് മുന്നിൽ അവതരിപ്പിക്കുകയും നിക്ഷേപകരെ ആകർഷിക്കുകയും ചെയ്യുന്ന പ്രധാന രേഖയാണ് പ്രോസ്പെക്ടസ്. ഇതിനെത്തുടർന്ന് നടക്കുന്ന ഓഹരി വിതരണത്തെക്കുറിച്ച് നിയമപരമായ അറിവുണ്ടാകുന്നത് ഏതൊരു നിക്ഷേപകനും അഭിഭാഷകനും അത്യാവശ്യമാണ്.
1. പ്രോസ്പെക്ടസ് എന്നാൽ എന്ത്? (Meaning & Definition)
കമ്പനീസ് ആക്ട് 2013-ലെ സെക്ഷൻ 2(70) പ്രകാരം, പൊതുജനങ്ങളിൽ നിന്ന് നിക്ഷേപം സ്വീകരിക്കുന്നതിനായി കമ്പനി പുറപ്പെടുവിക്കുന്ന ഏതൊരു നോട്ടീസും സർക്കുലറും പരസ്യവും 'പ്രോസ്പെക്ടസ്' എന്ന ഗണത്തിൽ വരും
പ്രധാന സവിശേഷതകൾ:
ഇത് രേഖാമൂലമുള്ള (Written) ഒരു ക്ഷണമായിരിക്കണം
. പൊതുജനങ്ങളെ ഉദ്ദേശിച്ചുള്ളതായിരിക്കണം
. പുറത്തിറക്കുന്നതിന് മുൻപ് രജിസ്ട്രാർ ഓഫ് കമ്പനീസിൽ (ROC) രജിസ്റ്റർ ചെയ്യണം
.
2. വിവിധതരം പ്രോസ്പെക്ടസുകൾ (Types of Prospectus)
ഡീംഡ് പ്രോസ്പെക്ടസ് (Deemed Prospectus): ഓഹരികൾ നേരിട്ടല്ലാതെ മറ്റ് ഏജൻസികൾ വഴി പൊതുജനങ്ങൾക്ക് നൽകുമ്പോൾ ആ രേഖ പ്രോസ്പെക്ടസായി കണക്കാക്കുന്നു (സെക്ഷൻ 25).
അബ്രിഡ്ജ്ഡ് പ്രോസ്പെക്ടസ് (Abridged Prospectus): പ്രോസ്പെക്ടസിന്റെ ഒരു സംഗ്രഹം (സെക്ഷൻ 2(1)).
ഷെൽഫ് പ്രോസ്പെക്ടസ് (Shelf Prospectus): ഒരു വർഷത്തിനുള്ളിൽ ഒന്നിലധികം തവണ ഓഹരികൾ പുറത്തിറക്കുമ്പോൾ ഉപയോഗിക്കുന്നു. ഓരോ തവണയും പുതിയ പ്രോസ്പെക്ടസ് ആവശ്യമില്ല (സെക്ഷൻ 31).
റെഡ് ഹെറിംഗ് പ്രോസ്പെക്ടസ് (Red Herring Prospectus): ഓഹരികളുടെ വിലയോ എണ്ണമോ മുൻകൂട്ടി നിശ്ചയിക്കാത്ത പ്രോസ്പെക്ടസാണിത് (സെക്ഷൻ 32).
3. പ്രോസ്പെക്ടസിലെ തെറ്റായ വിവരങ്ങൾ (Misstatement in Prospectus)
പ്രോസ്പെക്ടസിൽ തെറ്റായതോ തെറ്റിദ്ധരിപ്പിക്കുന്നതോ ആയ വിവരങ്ങൾ നൽകുന്നത് ഗൗരവകരമായ കുറ്റമാണ്.
സിവിൽ ബാധ്യത (Civil Liability): നിക്ഷേപകർക്കുണ്ടായ നഷ്ടത്തിന് ഡയറക്ടർമാരും പ്രമോട്ടർമാരും നഷ്ടപരിഹാരം നൽകണം (സെക്ഷൻ 35)
. ക്രിമിനൽ ബാധ്യത (Criminal Liability): മനഃപൂർവം തെറ്റായ വിവരങ്ങൾ നൽകിയാൽ 3 വർഷം വരെ തടവും പിഴയും ലഭിക്കാം (സെക്ഷൻ 34)
.
4. ഓഹരി വിതരണം (Allotment of Shares)
പൊതുജനങ്ങളിൽ നിന്നുള്ള അപേക്ഷകൾ കമ്പനി സ്വീകരിച്ച് ഓഹരികൾ നൽകുന്ന പ്രക്രിയയെയാണ് ഓഹരി വിതരണം അഥവാ 'അലോട്ട്മെന്റ്' എന്ന് വിളിക്കുന്നത്
നിയമപരമായ വ്യവസ്ഥകൾ (Legal Provisions):
മിനിമം സബ്സ്ക്രിപ്ഷൻ: പ്രോസ്പെക്ടസിൽ പറയുന്ന മിനിമം തുക എങ്കിലും സബ്സ്ക്രൈബ് ചെയ്യപ്പെട്ടിരിക്കണം (സെക്ഷൻ 39(1)).
അപേക്ഷാ തുക (Application Money): ഓഹരിയുടെ വിലയുടെ കുറഞ്ഞത് 5% എങ്കിലും അപേക്ഷയോടൊപ്പം ലഭിച്ചിരിക്കണം (സെക്ഷൻ 39(2)).
തിരികെ നൽകൽ (Refund): ഇഷ്യൂ തുടങ്ങി 30 ദിവസത്തിനുള്ളിൽ മിനിമം സബ്സ്ക്രിപ്ഷൻ ലഭിച്ചില്ലെങ്കിൽ തുക തിരികെ നൽകണം (സെക്ഷൻ 39(3)).
സ്റ്റോക്ക് എക്സ്ചേഞ്ച് അനുമതി: പൊതുവിൽ ഓഹരി നൽകുന്ന കമ്പനികൾ സ്റ്റോക്ക് എക്സ്ചേഞ്ചിൽ നിന്നുള്ള അനുമതി നേടിയിരിക്കണം (സെക്ഷൻ 40)
.
5. ഓഹരി വിതരണ നടപടിക്രമങ്ങൾ (Step-by-Step Procedure)
അപേക്ഷകൾ സ്വീകരിക്കുക: അപേക്ഷാ തുകയോടൊപ്പം അപേക്ഷകൾ ലഭിക്കുന്നു.
ലിസ്റ്റ് അവസാനിപ്പിക്കുക: നിശ്ചയിച്ച സമയം കഴിയുമ്പോൾ അപേക്ഷ സ്വീകരിക്കുന്നത് നിർത്തുന്നു.
പരിശോധന: അപേക്ഷകളുടെ സാധുത പരിശോധിക്കുന്നു.
ബോർഡ് മീറ്റിംഗ്: ഡയറക്ടർ ബോർഡ് ഓഹരികൾ അനുവദിച്ചുകൊണ്ട് പ്രമേയം പാസാക്കുന്നു.
അലോട്ട്മെന്റ് ലെറ്റർ: ഓഹരികൾ ലഭിച്ച വിവരം അപേക്ഷകരെ അറിയിക്കുന്നു.
കൂടുതൽ തുക തിരികെ നൽകുക: കൂടുതൽ അപേക്ഷകൾ ലഭിച്ചാൽ ബാക്കി തുക മടക്കി നൽകുന്നു.
റിട്ടേൺ ഫയൽ ചെയ്യുക: 30 ദിവസത്തിനുള്ളിൽ PAS-3 ഫോം വഴി ROC-യിൽ വിവരങ്ങൾ സമർപ്പിക്കണം.
6. ക്രമരഹിതമായ ഓഹരി വിതരണം (Irregular Allotment)
മിനിമം സബ്സ്ക്രിപ്ഷൻ ലഭിക്കാതിരിക്കുകയോ അപേക്ഷാ തുക കുറവാകുകയോ ചെയ്താൽ അലോട്ട്മെന്റ് ക്രമരഹിതമായി കണക്കാക്കും. ഇങ്ങനെയുള്ള സാഹചര്യങ്ങളിൽ നിക്ഷേപകന് 2 മാസത്തിനുള്ളിൽ തന്റെ അലോട്ട്മെന്റ് റദ്ദാക്കാൻ അധികാരമുണ്ട്
പ്രധാനപ്പെട്ട കേസുകൾ:
ന്യൂ ബ്രൺസ്വിക് & കാനഡ റെയിൽവേ കോ. v. മഗ്ഗറിഡ്ജ്: പ്രോസ്പെക്ടസിൽ എല്ലാ വിവരങ്ങളും കൃത്യമായി വെളിപ്പെടുത്തണം
. റാംസ്ഗേറ്റ് വിക്ടോറിയ ഹോട്ടൽ കോ. v. മോണ്ടെഫിയോർ: ഓഹരി വിതരണം ന്യായമായ സമയത്തിനുള്ളിൽ നടത്തണം, അല്ലാത്തപക്ഷം അപേക്ഷകൻ അത് സ്വീകരിക്കാൻ ബാധ്യസ്ഥനല്ല
.
