ഇന്ത്യയിലെ പരസ്പര സമ്മതത്തോടെയുള്ള വിവാഹമോചനം: ഒരു സമഗ്ര നിയമ ഗൈഡ്

ഇന്ത്യയിലെ പരസ്പര സമ്മതത്തോടെയുള്ള വിവാഹമോചനം: ഒരു സമഗ്ര നിയമ ഗൈഡ്

  Adv. Fr. Robin Padinjarekuttu

    9947933478

വിവാഹബന്ധം വേർപെടുത്തുക എന്നത് വൈകാരികമായി പ്രയാസകരമായ തീരുമാനമാണെങ്കിലും, ഭാര്യാഭർത്താക്കന്മാർക്ക് ഒത്തുപോകാത്ത സാഹചര്യത്തിൽ തർക്കങ്ങളില്ലാതെ മാന്യമായി പിരിയുന്നതിനുള്ള ഏറ്റവും മികച്ച നിയമപരമായ വഴിയാണ് പരസ്പര സമ്മതത്തോടെയുള്ള വിവാഹമോചനം (Mutual Consent Divorce). ദീർഘകാലം നീണ്ടുനിൽക്കുന്ന കോടതി നടപടികൾ ഒഴിവാക്കാനും സമയം ലാഭിക്കാനും ഇത് സഹായിക്കുന്നു.

1. പ്രധാന നിയമങ്ങൾ

ഇന്ത്യയിൽ വ്യക്തികളുടെ മതം അനുസരിച്ചാണ് വിവാഹമോചന നിയമങ്ങൾ നിലനിൽക്കുന്നത്:

 * ഹിന്ദു വിവാഹ നിയമം (Section 13-B): ഹിന്ദുക്കൾ, ബുദ്ധമതക്കാർ, ജൈനർ, സിഖുകാർ എന്നിവർക്ക് ബാധകം.

 * സ്പെഷ്യൽ മാരേജ് ആക്ട് (Section 28): മതാതീതമായി വിവാഹം കഴിച്ചവർക്കും രജിസ്റ്റർ വിവാഹം ചെയ്തവർക്കും ബാധകം.

 * ഇന്ത്യൻ ഡിവോഴ്സ് ആക്ട് (Section 10-A): ക്രിസ്ത്യൻ മതവിഭാഗത്തിൽപ്പെട്ടവർക്ക് ബാധകം.

2. അടിസ്ഥാന നിബന്ധനകൾ

വിവാഹമോചനത്തിന് ഹർജി നൽകുന്നതിന് മുമ്പ് താഴെ പറയുന്ന വ്യവസ്ഥകൾ പാലിക്കപ്പെട്ടിരിക്കണം:

 * ഒരു വർഷത്തെ വേർപിരിയൽ: ദമ്പതികൾ കുറഞ്ഞത് ഒരു വർഷമെങ്കിലും വേർപിരിഞ്ഞ് താമസിക്കുന്നവരായിരിക്കണം (ഒരേ വീട്ടിലാണെങ്കിലും ദാമ്പത്യബന്ധം ഇല്ലാതെ കഴിയുന്നതും ഇതിൽ ഉൾപ്പെടാം).

 * പരസ്പര സമ്മതം: രണ്ടുപേരും വിവാഹമോചനത്തിന് സ്വമേധയാ തയ്യാറായിരിക്കണം. ആരുടെയും നിർബന്ധത്തിന് വഴിയാകരുത്.

 * മുൻകൂർ ധാരണ: കുട്ടികളുടെ സംരക്ഷണം, സ്വത്ത് വിഭജനം, ജീവനാംശം എന്നിവയിൽ കോടതിയിൽ എത്തുന്നതിന് മുമ്പ് തന്നെ തീരുമാനത്തിൽ എത്തേണ്ടതുണ്ട്.

3. നടപടിക്രമങ്ങൾ (Step-by-Step Procedure)

നടപടിക്രമങ്ങൾ പ്രധാനമായും രണ്ട് ഘട്ടങ്ങളിലായാണ് (Motions) നടക്കുന്നത്:

 * ഒന്നാം ഘട്ടം (First Motion): ഭാര്യാഭർത്താക്കന്മാർ ചേർന്ന് കോടതിയിൽ സംയുക്ത ഹർജി (Joint Petition) സമർപ്പിക്കുന്നു. സത്യവാങ്മൂലം നൽകിക്കഴിഞ്ഞാൽ കോടതി ഇത് ഫയലിൽ സ്വീകരിക്കുന്നു.

 * കൂളിംഗ് ഓഫ് പിരീഡ് (Cooling-off Period): ഹർജി നൽകിക്കഴിഞ്ഞാൽ മനസ്സ് മാറാൻ സാധ്യതയുണ്ടോ എന്ന് ചിന്തിക്കാൻ 6 മാസത്തെ സമയം നിയമം നൽകുന്നു. എന്നാൽ ദമ്പതികൾ ദീർഘകാലമായി വേർപിരിഞ്ഞു താമസിക്കുകയാണെങ്കിൽ, സുപ്രീം കോടതിയുടെ Amardeep Singh vs Harveen Kaur വിധി പ്രകാരം ഈ 6 മാസം ഒഴിവാക്കി (Waiver) കിട്ടാൻ അപേക്ഷിക്കാം.

 * രണ്ടാം ഘട്ടം (Second Motion): നിശ്ചിത സമയത്തിന് ശേഷം (6 മാസം അല്ലെങ്കിൽ വേവർ ലഭിച്ചാൽ അതിനുമുമ്പ്) ദമ്പതികൾ വീണ്ടും ഹാജരായി തങ്ങളുടെ തീരുമാനത്തിൽ ഉറച്ചുനിൽക്കുന്നു എന്ന് വ്യക്തമാക്കുന്നു. ഇതോടെ കോടതി വിവാഹമോചന ഉത്തരവ് (Decree of Divorce) പുറപ്പെടുവിക്കുന്നു.

4. പ്രായോഗിക വശങ്ങൾ (Legal Expert Insights)

ഒരു അഭിഭാഷകൻ എന്ന നിലയിൽ സാധാരണക്കാർ ശ്രദ്ധിക്കേണ്ട ചില പ്രധാന കാര്യങ്ങൾ ഇവയാണ്:

 * സെറ്റിൽമെന്റ് എഗ്രിമെന്റ് (Settlement Agreement): കോടതിയിൽ പോകുന്നതിന് മുമ്പ് ഒരു 'Memorandum of Settlement' തയ്യാറാക്കുന്നത് ഭാവിയിലെ തർക്കങ്ങൾ ഒഴിവാക്കും. ഇതിൽ സ്വർണ്ണം, പണം, സ്ത്രീധനം (Stridhan) എന്നിവയുടെ കൈമാറ്റവും സംയുക്ത ലോണുകളുടെ ബാധ്യതയും വ്യക്തമാക്കണം.

 * കുട്ടികളുടെ സംരക്ഷണം (Child Custody): കുട്ടി ആരുടെ കൂടെ താമസിക്കണം (Physical Custody), മറ്റേയാൾക്ക് കുട്ടിയെ കാണാനുള്ള അവകാശം (Visitation Rights) എന്നിവ കൃത്യമായി കരാറിൽ രേഖപ്പെടുത്തണം.

 * ജീവനാംശം (Alimony): ഭാര്യയ്ക്ക് ലഭിക്കേണ്ട സാമ്പത്തിക സഹായം ഒറ്റത്തവണയായിട്ടോ (Lump sum) മാസതവണകളായോ നിശ്ചയിക്കാം.

 * സമ്മതം പിൻവലിക്കൽ: രണ്ടാം ഘട്ടത്തിന് മുമ്പ് ഏതെങ്കിലും ഒരു കക്ഷി സമ്മതം പിൻവലിച്ചാൽ വിവാഹമോചനം തടസ്സപ്പെടും. അതിനാൽ പരസ്പര വിശ്വാസം പ്രധാനമാണ്.

5. സമയപരിധിയും ചെലവും

 * സമയം: സാധാരണ ഗതിയിൽ 6 മുതൽ 8 മാസം വരെ. വേവർ ലഭിച്ചാൽ 1 മുതൽ 2 മാസത്തിനുള്ളിൽ നടപടികൾ പൂർത്തിയാക്കാം.

 * ചെലവ്: ദീർഘകാലം നീണ്ടുനിൽക്കുന്ന കേസുകളെ അപേക്ഷിച്ച് കോടതി ചെലവുകളും വക്കീൽ ഫീസും ഇതിൽ കുറവായിരിക്കും.

ഓർക്കുക: കോടതിയുടെ അന്തിമ വിധി (Decree) ലഭിച്ചതിന് ശേഷം മാത്രമേ നിയമപരമായി മറ്റൊരു വിവാഹം കഴിക്കാൻ പാടുള്ളൂ.