സിവിൽ നടപടിക്രമ നിയമം (CPC): വിവിധ തരം സിവിൽ കേസുകൾ
ഭാരതീയ നിയമവ്യവസ്ഥയിൽ വ്യക്തികൾ തമ്മിലുള്ള തർക്കങ്ങൾ പരിഹരിക്കുന്നതിനായി പ്രധാനമായും ഉപയോഗിക്കുന്നത് സിവിൽ നടപടിക്രമ നിയമം (Code of Civil Procedure - CPC), 1908 ആണ്. അവകാശങ്ങൾ സ്ഥാപിച്ചുകിട്ടുന്നതിനും നഷ്ടപരിഹാരത്തിനുമായി ഫയൽ ചെയ്യാവുന്ന പ്രധാനപ്പെട്ട സിവിൽ കേസുകൾ ഏതൊക്കെയെന്ന് താഴെ വിവരിക്കുന്നു.
1. ഡിക്ലറേഷൻ സ്യൂട്ട് (Declaration Suit)
ഒരു വ്യക്തിയുടെ നിയമപരമായ പദവിയോ (Legal Status) അവകാശമോ ഔദ്യോഗികമായി കോടതി വഴി പ്രഖ്യാപിച്ചുകിട്ടുന്നതിനാണ് ഇത്തരം കേസുകൾ ഫയൽ ചെയ്യുന്നത്.
ഉദാഹരണം: ഒരു വസ്തുവിന്റെ ഉടമസ്ഥാവകാശം തെളിയിക്കുന്നതിനായി നൽകുന്ന കേസ്.
നിയമങ്ങൾ: CPC ഓർഡർ 7, റൂൾ 1-2; സ്പെസിഫിക് റിലീഫ് ആക്ട് (1963) സെക്ഷൻ 34.
2. ഇൻജംഗ്ഷൻ (Injunction)
മറ്റൊരാൾ തന്റെ അവകാശങ്ങൾ തടയുന്നത് തടയാനോ, അല്ലെങ്കിൽ ഒരു പ്രത്യേക കാര്യം ചെയ്യിപ്പിക്കാനോ വേണ്ടിയുള്ള കോടതി ഉത്തരവാണിത്. ഇത് താൽക്കാലികമോ സ്ഥിരമോ ആകാം.
നിയമങ്ങൾ: CPC ഓർഡർ 39, റൂൾ 1 (താൽക്കാലിക ഇൻജംഗ്ഷൻ); സ്പെസിഫിക് റിലീഫ് ആക്ട് സെക്ഷൻ 37-38.
3. സ്പെസിഫിക് പെർഫോമൻസ് (Specific Performance)
കരാറുകളിൽ പറഞ്ഞിരിക്കുന്ന വ്യവസ്ഥകൾ പാലിക്കപ്പെടാത്ത സാഹചര്യത്തിൽ, കേവലം നഷ്ടപരിഹാരം മതിയാകാതെ വരുമ്പോൾ കരാർ പ്രകാരം പ്രവർത്തിക്കാൻ കോടതി ഉത്തരവിടുന്ന കേസാണിത്.
ഉദാഹരണം: ഭൂമി വിൽക്കാമെന്നു കരാറെഴുതിയ ഒരാൾ പിന്നീട് അതിൽ നിന്ന് പിന്മാറിയാൽ, കരാർ പ്രകാരം ഭൂമി കൈമാറാൻ കോടതി വഴി ആവശ്യപ്പെടാം.
നിയമങ്ങൾ: CPC ഓർഡർ 7; സ്പെസിഫിക് റിലീഫ് ആക്ട് സെക്ഷൻ 10-14.
4. വസ്തു വീണ്ടെടുക്കൽ (Possession/Recovery)
സ്ഥാവര വസ്തുക്കളോ (ഭൂമി, വീട്) ജംഗമ വസ്തുക്കളോ (വാഹനം, മറ്റ് സാധനങ്ങൾ) തിരിച്ചുപിടിക്കുന്നതിനായി ഫയൽ ചെയ്യുന്ന കേസുകളാണിവ.
നിയമങ്ങൾ: CPC ഓർഡർ 21, റൂൾ 35-38; സ്പെസിഫിക് റിലീഫ് ആക്ടിലെ വിവിധ വകുപ്പുകൾ.
5. പണം തിരിച്ചുപിടിക്കൽ (Money Recovery)
കടം വാങ്ങിയ പണം, വായ്പകൾ അല്ലെങ്കിൽ അർഹമായ മറ്റ് സാമ്പത്തിക നഷ്ടപരിഹാരങ്ങൾ എന്നിവ തിരിച്ചുപിടിക്കുന്നതിനായി നൽകുന്ന കേസുകളാണിവ.
നിയമങ്ങൾ:CPC ഓർഡർ 7, റൂൾ 1; ഓർഡർ 37 (സമ്മറി പ്രൊസീജ്യർ); ഇന്ത്യൻ കോൺട്രാക്ട് ആക്ട് സെക്ഷൻ 69.
6. ഭാഗം വെക്കൽ കേസ് (Partition Suit)
കൂട്ടുസ്വത്തോ തറവാട് സ്വത്തോ കൃത്യമായ ഓഹരികൾ പ്രകാരം ഭാഗം വെക്കുന്നതിനായി ഫയൽ ചെയ്യുന്ന കേസുകളാണിത്.
നിയമങ്ങൾ: CPC ഓർഡർ 20, റൂൾ 18; സ്പെസിഫിക് റിലീഫ് ആക്ട് സെക്ഷൻ 27.
7. നഷ്ടപരിഹാര കേസ് (Damages)
കരാർ ലംഘനം മൂലമോ അല്ലെങ്കിൽ മറ്റൊരാളുടെ അശ്രദ്ധ മൂലമോ (Tort) ഉണ്ടാകുന്ന നാശനഷ്ടങ്ങൾക്ക് സാമ്പത്തികമായി പരിഹാരം തേടി നൽകുന്ന കേസുകളാണിവ.
നിയമങ്ങൾ: ജനറൽ സി.പി.സി നടപടിക്രമങ്ങൾ.
8. കണക്ക് ബോധിപ്പിക്കൽ (Accounts Suit)
ട്രസ്റ്റുകൾ, ഏജൻസികൾ അല്ലെങ്കിൽ പങ്കാളിത്ത സ്ഥാപനങ്ങൾ പിരിച്ചുവിടുമ്പോൾ സാമ്പത്തിക ഇടപാടുകളുടെ കൃത്യമായ കണക്കുകൾ ബോധിപ്പിക്കുന്നതിനും സെറ്റിൽമെന്റിനുമായി നൽകുന്ന കേസാണിത്.
നിയമങ്ങൾ:CPC ഓർഡർ 20, റൂൾ 16.
ചുരുക്കത്തിൽ: തർക്കങ്ങളുടെ സ്വഭാവമനുസരിച്ച് ശരിയായ സിവിൽ കേസ് ഫയൽ ചെയ്യുന്നത് നീതി വേഗത്തിൽ ലഭ്യമാക്കാൻ സഹായിക്കും. ഓരോ കേസിനും അതിന്റേതായ നടപടിക്രമങ്ങളും സമയപരിധികളും നിയമം നിഷ്കർഷിക്കുന്നുണ്ട്.
