ഈ ഇൻഫോഗ്രാഫിക്കിനെ അടിസ്ഥാനമാക്കി, ഇന്ത്യൻ വിമാനത്താവളങ്ങളിലെ കസ്റ്റംസ് പരിശോധനകളെക്കുറിച്ചും നിങ്ങളുടെ അവകാശങ്ങളെക്കുറിച്ചും തയ്യാറാക്കിയ ഒരു ലേഖനം താഴെ നൽകുന്നു.
ഇന്ത്യൻ വിമാനത്താവളങ്ങളിലെ കസ്റ്റംസ് പരിശോധന: അറിയേണ്ട നിയമങ്ങളും അവകാശങ്ങളും
വിദേശയാത്ര കഴിഞ്ഞ് മടങ്ങിയെത്തുമ്പോൾ വിമാനത്താവളത്തിലെ കസ്റ്റംസ് പരിശോധന പലരിലും ആശങ്കയുണ്ടാക്കാറുണ്ട്. എന്നാൽ കൃത്യമായ നിയമങ്ങളെക്കുറിച്ച് അറിവുണ്ടെങ്കിൽ ഈ നടപടികൾ എളുപ്പത്തിൽ പൂർത്തിയാക്കാൻ സാധിക്കും.
1. കസ്റ്റംസ് ഉദ്യോഗസ്ഥരുടെ നിയമപരമായ അധികാരങ്ങൾ
ഇന്ത്യൻ നിയമപ്രകാരം കസ്റ്റംസ് ഉദ്യോഗസ്ഥർക്ക് പ്രധാനമായും മൂന്ന് അധികാരങ്ങളാണുള്ളത്:
* പരിശോധന (Search): സെക്ഷൻ 100 പ്രകാരം നിങ്ങളുടെ ബാഗുകളും സാധനങ്ങളും പരിശോധിക്കാൻ അവർക്ക് അധികാരമുണ്ട്. സ്ത്രീകളെ പരിശോധിക്കാൻ വനിതാ ഓഫീസർമാർ മാത്രമേ പാടുള്ളൂ.
* സാധനങ്ങൾ പിടിച്ചെടുക്കൽ (Seizure): നിയമവിരുദ്ധമായ സാധനങ്ങൾ കണ്ടെത്തിയാൽ സെക്ഷൻ 110 പ്രകാരം അവ പിടിച്ചെടുക്കാം. ഇതിനായി ഉദ്യോഗസ്ഥർ നിങ്ങൾക്ക് ഒരു സീസർ മെമ്മോ (Panchnama) നൽകേണ്ടതുണ്ട്.
* മൊഴി രേഖപ്പെടുത്തൽ (Statement): സെക്ഷൻ 108 പ്രകാരം ഉദ്യോഗസ്ഥർ രേഖപ്പെടുത്തുന്ന നിങ്ങളുടെ മൊഴികൾ കോടതിയിൽ തെളിവായി സ്വീകരിക്കാവുന്നതാണ്.
2. പരിശോധനയ്ക്ക് കാരണമാകുന്ന പ്രധാന സാഹചര്യങ്ങൾ
യാത്രക്കാരുടെ പക്കൽ താഴെ പറയുന്നവ കണ്ടെത്തുമ്പോഴാണ് സാധാരണയായി കസ്റ്റംസ് തടഞ്ഞുവെക്കാറുള്ളത്:
* സ്വർണം: ബിസ്ക്കറ്റുകൾ രൂപത്തിലോ പരിധിയിൽ കൂടുതൽ ആഭരണങ്ങളായോ സ്വർണം കൈവശം വെക്കുന്നത്.
* കറൻസി: പ്രഖ്യാപിക്കാത്ത വൻതുക കൈവശം വെക്കുന്നത്.
* ഇലക്ട്രോണിക്സ്: ഒന്നിലധികം ഐഫോണുകൾ അല്ലെങ്കിൽ സമാനമായ വിലകൂടിയ ഗാഡ്ജെറ്റുകൾ.
* മരുന്നുകൾ: ഡോക്ടറുടെ പ്രിസ്ക്രിപ്ഷൻ ഇല്ലാതെ കൊണ്ടുവരുന്ന മരുന്നുകൾ.
* ഭക്ഷണം/വന്യജീവി: വിത്തുകൾ, മാംസം, ചെടികൾ എന്നിവ കൊണ്ടുവരുന്നത്.
3. ഒരു യാത്രക്കാരൻ എന്ന നിലയിൽ നിങ്ങളുടെ അവകാശങ്ങൾ
പരിശോധന വേളയിൽ നിങ്ങൾക്ക് താഴെ പറയുന്ന അവകാശങ്ങളുണ്ട്:
* മര്യാദയോടുള്ള പെരുമാറ്റം ഉറപ്പാക്കാം.
* എന്തുകൊണ്ടാണ് തടഞ്ഞുവെച്ചതെന്ന് അറിയാൻ അവകാശമുണ്ട്.
* സീസർ മെമ്മോയുടെ (പിടിച്ചെടുത്ത സാധനങ്ങളുടെ പട്ടിക) കോപ്പി ചോദിച്ചു വാങ്ങുക.
* അഭിഭാഷകന്റെ സഹായം തേടാം.
* ശൂന്യമായ പേപ്പറുകളിൽ ഒപ്പിടരുത്.
പിടിച്ചെടുത്ത സാധനങ്ങൾ തിരികെ ലഭിക്കുന്നതിനായി നിങ്ങൾക്ക് Show Cause Notice (SCN) ലഭിക്കും. ഇതിന് മറുപടി നൽകാനും ഹിയറിംഗിൽ പങ്കെടുക്കാനും സാധിക്കും. നടപടികൾ തൃപ്തികരമല്ലെങ്കിൽ CESTAT, ഹൈക്കോടതി, സുപ്രീം കോടതി എന്നിവയെ സമീപിക്കാവുന്നതാണ്.
4. അനാവശ്യമായി തടഞ്ഞുവെക്കപ്പെട്ടാൽ എന്തുചെയ്യണം?
നിങ്ങളെ നിയമവിരുദ്ധമായി തടഞ്ഞുവെക്കുകയാണെന്ന് തോന്നിയാൽ:
* "എനിക്ക് പോകാൻ അനുവാദമുണ്ടോ?" (Ask if free to leave) എന്ന് ചോദിക്കുക.
* അറസ്റ്റ് മെമ്മോ ഇല്ലാതെ നിങ്ങളെ തടഞ്ഞുവെക്കുന്നത് നിയമവിരുദ്ധമാണ്.
* ഇത്തരം സാഹചര്യങ്ങളിൽ ഹൈക്കോടതിയിൽ റിട്ട് (Writ) ഫയൽ ചെയ്യാവുന്നതാണ്.
ശ്രദ്ധിക്കേണ്ട പ്രായോഗിക കാര്യങ്ങൾ
* പരിശോധന സമയത്ത് ശാന്തത പാലിക്കുക.
* ഉദ്യോഗസ്ഥരോട് തർക്കിക്കാതിരിക്കുക.
* വാങ്ങുന്ന സാധനങ്ങളുടെ ഇൻവോയ്സുകൾ (ബില്ലുകൾ) കയ്യിൽ കരുതുക.
* എന്തെങ്കിലും സംശയമുണ്ടെങ്കിൽ റെഡ് ചാനലിൽ (Red Channel) സാധനങ്ങൾ ഡിക്ലയർ ചെയ്യുക.
ഇന്ത്യൻ വിമാനത്താവളങ്ങളിലെ കസ്റ്റംസ് നിയമങ്ങളെക്കുറിച്ചുള്ള കൂടുതൽ വിവരങ്ങൾ അറിയാനോ മറ്റെന്തെങ്കിലും നിയമസഹായം ആവശ്യമുണ്ടോ? എന്ന് ചോദിച്ചാൽ എനിക്ക് സഹായിക്കാം.
