വിവരാവകാശ നിയമം 2005: സമഗ്രമായ നിയമസഹായി
ഇന്ത്യൻ ജനാധിപത്യത്തിലെ ഏറ്റവും ശക്തമായ നിയമങ്ങളിൽ ഒന്നാണ് 2005-ലെ വിവരാവകാശ നിയമം. ഭരണസംവിധാനം സുതാര്യമാക്കാനും അഴിമതി നിർമ്മാർജ്ജനം ചെയ്യാനും ഓരോ പൗരനെയും ഈ നിയമം പ്രാപ്തനാക്കുന്നു.
1. നിയമത്തിൻ്റെ ലക്ഷ്യവും വ്യാപ്തിയും
* പാസാക്കിയത്: 2005 ജൂൺ 15.
* പ്രാബല്യത്തിൽ വന്നത്: 2005 ഒക്ടോബർ 12.
* വ്യാപ്തി: ഇന്ത്യയിലുടനീളം ഈ നിയമം ബാധകമാണ്. സർക്കാരിന്റെ പ്രവർത്തനങ്ങളിൽ സുതാര്യത ഉറപ്പാക്കുക, ഉത്തരവാദിത്തം വർദ്ധിപ്പിക്കുക എന്നിവയാണ് പ്രധാന ലക്ഷ്യങ്ങൾ.
2. 'വിവരം' (Information) എന്നാൽ എന്ത്? (സെക്ഷൻ 2(f))
നിയമപരമായി 'വിവരം' എന്നതിൽ താഴെ പറയുന്നവ ഉൾപ്പെടുന്നു:
* രേഖകൾ (Records), പ്രമാണങ്ങൾ (Documents), മെമ്മോകൾ.
* ഇ-മെയിലുകൾ, അഭിപ്രായങ്ങൾ, ഉപദേശങ്ങൾ.
* പത്രക്കുറിപ്പുകൾ, സർക്കുലറുകൾ, ഉത്തരവുകൾ.
* ലോഗ് ബുക്കുകൾ, കരാറുകൾ, റിപ്പോർട്ടുകൾ.
* സാമ്പിളുകൾ, മാതൃകകൾ (Models).
* ഏതെങ്കിലും ഇലക്ട്രോണിക് രൂപത്തിൽ സൂക്ഷിച്ചിട്ടുള്ള വിവരങ്ങൾ.
* ഒരു പൊതു അധികാരിക്ക് നിലവിലുള്ള മറ്റ് നിയമങ്ങൾ വഴി ലഭ്യമാക്കാവുന്ന സ്വകാര്യ സ്ഥാപനങ്ങളെക്കുറിച്ചുള്ള വിവരങ്ങൾ.
3. വിവരാവകാശം എന്നതുകൊണ്ട് അർത്ഥമാക്കുന്നത് (സെക്ഷൻ 2(j))
ഒരു പൗരന് പൊതു അധികാരിയുടെ പക്കൽ നിന്ന് താഴെ പറയുന്ന കാര്യങ്ങൾ ചെയ്യാൻ അധികാരമുണ്ട്:
* സർക്കാർ ജോലികളും പ്രമാണങ്ങളും രേഖകളും പരിശോധിക്കുക.
* രേഖകളുടെ സാക്ഷ്യപ്പെടുത്തിയ പകർപ്പുകൾ, കുറിപ്പുകൾ എന്നിവ എടുക്കുക.
* നിർമ്മാണ സാമഗ്രികളുടെ (Materials) സാക്ഷ്യപ്പെടുത്തിയ സാമ്പിളുകൾ ശേഖരിക്കുക.
* ഡിസ്കുകൾ, ഫ്ളോപ്പികൾ, ടേപ്പുകൾ, വീഡിയോ കാസറ്റുകൾ എന്നിവയായോ പ്രിൻ്റൗട്ടുകളായോ വിവരങ്ങൾ കൈപ്പറ്റുക.
4. എവിടെ നിന്ന് വിവരങ്ങൾ ലഭിക്കും? (സെക്ഷൻ 2(h))
താഴെ പറയുന്ന 'പൊതു അധികാരികളിൽ' (Public Authorities) നിന്ന് വിവരം തേടാം:
* ഭരണഘടന വഴിയോ പാർലമെന്റ്/നിയമസഭ നിയമങ്ങൾ വഴിയോ സ്ഥാപിതമായ സ്ഥാപനങ്ങൾ.
* സർക്കാർ വിജ്ഞാപനം വഴി നിലവിൽ വന്ന സ്ഥാപനങ്ങൾ.
* സർക്കാർ നിയന്ത്രണത്തിലുള്ള അല്ലെങ്കിൽ സർക്കാർ ഗണ്യമായ സാമ്പത്തിക സഹായം നൽകുന്ന സർക്കാർ ഇതര സംഘടനകൾ (NGOs).
5. അപേക്ഷ സമർപ്പിക്കേണ്ട രീതി (സെക്ഷൻ 6)
* ആരോട്: പബ്ലിക് ഇൻഫർമേഷൻ ഓഫീസർക്ക് (PIO) അപേക്ഷ നൽകണം.
* കാരണം: വിവരം എന്തിന് ആവശ്യപ്പെടുന്നു എന്ന് അപേക്ഷകൻ വെളിപ്പെടുത്തേണ്ടതില്ല.
* ഫീസ്: 10 രൂപയാണ് അപേക്ഷാ ഫീസ് (കേരളത്തിൽ കോടതി ഫീ സ്റ്റാമ്പ്, ട്രഷറി ചലാൻ, പണമായി നേരിട്ട് എന്നിവ സ്വീകരിക്കും).
* ബി.പി.എൽ (BPL): ദാരിദ്ര്യരേഖയ്ക്ക് താഴെയുള്ളവർക്ക് ഫീസ് അടയ്ക്കേണ്ടതില്ല (രേഖ ഹാജരാക്കണം).
6. സമയപരിധിയും അപ്പീലുകളും
വിവരാവകാശ നിയമത്തിന്റെ കാതൽ അതിലെ സമയക്രമമാണ്:
* സാധാരണ അപേക്ഷ: 30 ദിവസത്തിനുള്ളിൽ മറുപടി നൽകണം.
* ജീവനും സ്വാതന്ത്ര്യവും: ഒരാളുടെ ജീവനെയോ വ്യക്തിസ്വാതന്ത്ര്യത്തെയോ ബാധിക്കുന്ന വിവരമാണെങ്കിൽ 48 മണിക്കൂറിനുള്ളിൽ നൽകണം.
* ഒന്നാം അപ്പീൽ (Section 19(1)): 30 ദിവസത്തിനുള്ളിൽ വിവരം ലഭിച്ചില്ലെങ്കിലോ തെറ്റായ വിവരം ലഭിച്ചാലോ ആ സ്ഥാപനത്തിലെ ഉയർന്ന ഉദ്യോഗസ്ഥന് (Appellate Authority) പരാതി നൽകാം.
* രണ്ടാം അപ്പീൽ (Section 19(3)): ഒന്നാം അപ്പീലിലും പരിഹാരമായില്ലെങ്കിൽ സംസ്ഥാന/കേന്ദ്ര വിവരാവകാശ കമ്മീഷനെ സമീപിക്കാം.
7. ഒഴിവാക്കപ്പെട്ട വിവരങ്ങൾ (സെക്ഷൻ 8)
രാജ്യത്തിന്റെ സുരക്ഷ, അഖണ്ഡത, വിദേശരാജ്യങ്ങളുമായുള്ള ബന്ധം, വ്യക്തികളുടെ സ്വകാര്യതയെ ബാധിക്കുന്ന കാര്യങ്ങൾ (പൊതു താൽപ്പര്യമില്ലാത്തവ) തുടങ്ങിയ ചില പ്രത്യേക വിവരങ്ങൾ നൽകുന്നതിൽ നിന്ന് അധികാരികളെ ഒഴിവാക്കിയിട്ടുണ്ട്.
> പ്രത്യേകം ശ്രദ്ധിക്കുക: ഈ നിയമത്തിലെ സെക്ഷൻ 4 പ്രകാരം, എല്ലാ സർക്കാർ ഓഫീസുകളും തങ്ങളുടെ പ്രവർത്തനങ്ങളെക്കുറിച്ചുള്ള വിവരങ്ങൾ സ്വമേധയാ (Suo Motu) പ്രസിദ്ധീകരിക്കാൻ ബാധ്യസ്ഥരാണ്.
